Köpekler İçin Sağlıklı Atıştırmalık ve Tatlı
Kısa cevap: Köpeğinizin günlük kalorisinin en fazla %10'u ödüllerden gelmeli. Gerisi ana öğün olmalı. Ben kendi köpeğim için ödülleri üç gruba ayırdım: eğitim sırasında kullandığım mercimek büyüklüğünde düşük kalorili parçalar, canı sıkıldığında uğraşsın diye verdiğim uzun ömürlü çiğneme ürünleri ve haftada bir iki kez yaptığım ev yapımı kekler. Bu üçlü düzen kurulduktan sonra hem tartıda sürpriz yaşamayı bıraktım hem de "köpek snack" rafında dakikalarca dikilip etiket okumaktan kurtuldum.
Önce Şu %10 Kuralını Oturtalım
10 kilo, orta aktiflikte bir köpek günde kabaca 500-600 kcal civarı enerjiye ihtiyaç duyar. Bunun %10'u demek, ödüller için elinizde 50-60 kcal'lik bir bütçe var demek. Bu bütçe sandığınızdan hızlı tükeniyor: markette aldığınız orta boy bir çiğneme çubuğu tek başına bunun tamamını yiyebilir.
Benim yaptığım şey basitti: bir hafta boyunca gün içinde verdiğim her şeyi not defterine yazdım. Sabah eğitimde 6 parça, akşam yürüyüş dönüşü 1 kemik, mutfakta düşen peynir parçası... Toplamı görünce köpeğimin neden mama kabını isteksiz kurcaladığını anladım. Ödülleri kısınca mama iştahı da düzeldi. Bu arada ödüllerin kalorisini ana öğünden düşmek gerekir; yoksa kilo meselesi yavaş yavaş sinsileşir. İdeal kiloyu belirleme konusundaki rehberde anlattığım kaburga kontrolü yöntemini ayda bir uygularsanız gidişatı erken fark edersiniz.
Düşük Kalorili, Ucuz ve İşe Yarayan Ödüller
Eğitimde önemli olan parçanın büyüklüğü değil, ödülün sıklığı. Bu yüzden ödülü küçültmek en kolay kazanç. Benim düzenli kullandıklarım:
- Havuç: Çubuk halinde ya da dondurulmuş halka olarak. Diş kaşıntısı olan yavrularda kurtarıcı.
- Salatalık: Neredeyse tamamı su. Yaz aylarında serinletici bir ödül.
- Yeşil fasulye (haşlanmış, tuzsuz): Kilo verme sürecinde mamanın hacmini artırmak için de kullanılıyor.
- Elma (çekirdeksiz): Çekirdekleri mutlaka ayıklayın.
- Karpuz, çilek, yaban mersini: Şeker içerdikleri için küçük porsiyon.
- Haşlanmış tavuk göğsü: Kalorisi düşük değil ama yüksek değerli ödül olarak zor durumlarda işe yarıyor.
Kaçınılacaklar listesi de en az bunun kadar önemli: üzüm ve kuru üzüm, soğan-sarımsak, çikolata, avokado, makadamya, ksilitol içeren her şey. Ksilitol özellikle sinsi, çünkü şekersiz fıstık ezmelerinde karşınıza çıkabiliyor. Fıstık ezmesi alırken etiketi çevirip içindekilere bakmayı alışkanlık haline getirdim. İnsan yiyeceklerinin güvenliği konusu ayrı bir başlığı hak ediyor, orada daha uzun bir liste bulacaksınız.
Ev Yapımı Köpek Keksi: Denediğim Temel Tarif
Karmaşık tariflerle uğraştım, sonunda üç malzemeli bir formülde karar kıldım. Fırın kokusu bile köpeğimi mutfağa çekiyor.
- 1 su bardağı yulaf ezmesini rondodan geçirip un haline getirin.
- Yarım su bardağı ezilmiş balkabağı püresi (baharatsız, şekersiz) ekleyin.
- 1 yumurta kırın, hamur toparlanana kadar yoğurun. Gerekirse azar azar yulaf unu ekleyin.
- Yarım santim kalınlığında açıp küçük parçalara bölün.
- 170 derecede 20-25 dakika pişirin, sonra fırında soğumaya bırakın; böylece iyice kurur ve daha uzun dayanır.
Balkabağı yerine ezilmiş muz, tatlı patates püresi ya da sade yoğurt da kullanılabilir. Ev yapımı ürünlerde koruyucu olmadığı için buzdolabında bir hafta, derin dondurucuda birkaç ay saklıyorum. Bir seferde çok yapıp haftalarca tezgahta bekletmek, küf riski açısından iyi fikir değil.
Sıcak günler için kolay bir tatlı daha: sade yoğurdu buz kalıbına döküp içine birer yaban mersini atıyorum. Laktozla arası iyi olmayan köpeklerde önce tek bir kalıpla deneyin.
Ticari Atıştırmalıkları Nasıl Değerlendiriyorum
Rafta önümde duran bir paketi elime aldığımda sırasıyla şunlara bakıyorum:
| Baktığım şey | İyi işaret | Kötü işaret |
|---|---|---|
| İlk üç malzeme | Tanımlı et adı (tavuk, kuzu) | "Hayvansal yan ürün", şeker, melas |
| Kalori bilgisi | Adet başına kcal yazıyor | Hiç kalori bilgisi yok |
| Malzeme sayısı | Kısa liste | Uzun katkı ve renklendirici dizisi |
| Sertlik | Tırnakla iz bırakıyor | Taş gibi; diş kırma riski |
Kurutulmuş tek malzemeli ürünler (tavuk göğsü dilimi, işkembe, balık derisi) benim favorim. Renkli, yumuşak, "biftek şeklinde" ürünlerde genelde şeker ve gliserin oranı yüksek oluyor. Çok sert kemik ve boynuz türü ürünlerde ise diş kırılması gördüğüm için bunları listemden çıkardım; sağlık sorunları başlığında bu konuya da değinmiştim.
Ödülü Sadece "Yemek" Olmaktan Çıkarmak
Sağlıklı ödül her zaman yenilebilir olmak zorunda değil. Köpeğimin günlük mamasının bir kısmını koklama matına ya da yavaş yedirme oyuncağına koyuyorum; aynı kalori, kat kat fazla tatmin. Kilo takibi yaptığımız dönemlerde günün ödül bütçesini tamamen kuru mamadan ayırıp bunu eğitimde kullandım, ekstra bir şey vermedim. İşe yaradı.